హిమాచల్ ప్రదేశ్ ఆర్థిక సంక్షోభం: ఒక హెచ్చరిక గంట - ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు పాఠాలేమిటి?

అప్పుల ఊబిలో హిమాచల్.. ఏపీ నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలేమిటి?image credit ai

హిమాచల్ ప్రదేశ్ ఆర్థిక సంక్షోభం: ఒక హెచ్చరిక గంట - ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు పాఠాలేమిటి?

ప్రకృతి ఒడిలో పరవశించే హిమాచల్ ప్రదేశ్ నేడు ఆర్థిక సుడిగుండంలో చిక్కుకుంది. పర్యాటకానికి, ఆపిల్ తోటలకు పేరుగాంచిన ఈ రాష్ట్రం ఇప్పుడు తన ఉద్యోగులకు జీతాలు కూడా సకాలంలో చెల్లించలేని స్థితికి చేరుకోవడం యావత్ దేశాన్ని విస్మయానికి గురిచేస్తోంది. ఈ సంక్షోభం కేవలం ఒక రాష్ట్రానికే పరిమితం కాకుండా, అప్పుల ఊబిలో ఉన్న ఇతర రాష్ట్రాలకు, ముఖ్యంగా భారీ హామీలతో ముందుకు వెళ్తున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలకు ఒక గట్టి హెచ్చరికగా నిలుస్తోంది.

హిమాచల్ ప్రదేశ్ సంక్షోభానికి దారితీసిన పరిస్థితులు

హిమాచల్ ప్రదేశ్ బడ్జెట్ గణాంకాలను పరిశీలిస్తే పరిస్థితి ఎంత తీవ్రంగా ఉందో అర్థమవుతుంది. రాష్ట్ర వార్షిక బడ్జెట్ సుమారు ₹58,000 కోట్లు కాగా, సొంత ఆదాయం మాత్రం కేవలం ₹20,000 కోట్లు. అంటే మిగిలిన 65% పైగా నిధుల కోసం కేంద్రంపై లేదా కొత్త అప్పులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంపై ఉన్న మొత్తం అప్పు ₹90,000 కోట్లకు చేరింది.

దీనికి ప్రధాన కారణాలు ఇవే:

 * అధిక నిర్వహణ ఖర్చులు: పర్వత ప్రాంతం కావడంతో అక్కడ రోడ్లు, వంతెనల నిర్మాణానికి మైదాన ప్రాంతాల కంటే రెట్టింపు ఖర్చు అవుతుంది.

 * రాజకీయ హామీలు - పాత పెన్షన్ విధానం (OPS): ఓట్ల రాజకీయం కోసం ప్రభుత్వం పాత పెన్షన్ విధానాన్ని (Old Pension Scheme) అమలు చేయడం ఆర్థికంగా పెను భారం పడింది.

 * ఉచిత పథకాలు: 300 యూనిట్ల ఉచిత విద్యుత్, మహిళలకు నెలకు ₹1500 నగదు పంపిణీ వంటి పథకాలు ఆదాయం లేని రాష్ట్రానికి గుదిబండగా మారాయి.

 * ప్రకృతి వైపరీత్యాలు: గత ఏడాది కురిసిన భారీ వర్షాల వల్ల ₹10,000 కోట్ల మేర ఆస్తి నష్టం సంభవించి, టూరిజం ఆదాయం పడిపోయింది.

ప్రభుత్వం తీసుకున్న కఠిన నిర్ణయాలు (పొదుపు మంత్రం)

పరిస్థితి చేయిదాటిపోవడంతో ముఖ్యమంత్రి సుఖ్విందర్ సింగ్ సుక్కు కొన్ని సంచలన నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు:

 * ముఖ్యమంత్రి తన జీతంలో 50% కోత విధించుకున్నారు.

 * మంత్రుల జీతాల్లో 30%, ఎమ్మెల్యేల జీతాల్లో 20% కోత విధించారు.

 * ఉన్నత స్థాయి ఐఏఎస్, ఐపీఎస్ అధికారుల జీతాల్లో కూడా కోతలు అమలవుతున్నాయి.

 * రాష్ట్ర పరిస్థితి మెరుగుపడే వరకు ఈ కోతలు కొనసాగుతాయని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో పోలిక: ప్రస్తుత రాజకీయ, ఆర్థిక ముఖచిత్రం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గత ప్రభుత్వ హయాంలో 'నవరత్నాలు' వంటి భారీ సంక్షేమ పథకాల వల్ల రాష్ట్ర అప్పులు గణనీయంగా పెరిగాయి. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారి నేతృత్వంలోని NDA (TDP-JSP-BJP) కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉంది. గత ప్రభుత్వం వదిలి వెళ్లిన అప్పుల భారం, ఖాళీ ఖజానా ఇప్పుడు ప్రస్తుత ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలుగా మారాయి.

సారూప్యతలు మరియు సవాళ్లు:

 * అప్పుల భారం: హిమాచల్ ప్రదేశ్ అప్పులు జీడీపీలో 45% దాటాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిస్థితి కూడా దాదాపు అలాగే ఉంది. అప్పులు తీర్చడానికే మళ్లీ అప్పులు చేయాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది.

 * భారీ హామీలు: హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఉచిత విద్యుత్, నగదు బదిలీ పథకాలు ఎలాగైతే భారం అయ్యాయో, ఏపీలో కూడా కూటమి ప్రభుత్వం ప్రకటించిన 'సూపర్ సిక్స్' (Super 6) పథకాల అమలుకు భారీగా నిధులు అవసరం. వీటిని ఎలా సమకూర్చుకోవాలనేది ఇప్పుడు ప్రభుత్వం ముందున్న అతిపెద్ద ప్రశ్న.

 * ఆదాయ వనరుల కొరత: హిమాచల్ ప్రదేశ్‌కు పరిశ్రమలు లేకపోవడం శాపమైతే, ఏపీలో గత ఐదేళ్లలో పెట్టుబడుల కొరత, రాజధాని అమరావతి నిర్మాణం ఆగిపోవడం వల్ల ఆదాయ వనరులు దెబ్బతిన్నాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నేర్చుకోవాల్సిన పాఠం

ముగింపుగా చెప్పాలంటే, హిమాచల్ ప్రదేశ్ ఎదుర్కొంటున్న ఈ గడ్డు కాలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ఒక గొప్ప గుణపాఠం. ప్రస్తుతం అధికారంలో ఉన్న చంద్రబాబు నాయుడు గారి ప్రభుత్వం సంక్షేమం మరియు అభివృద్ధిని ఎలా సమతూకం (Balance) చేస్తుందనేది ఆసక్తికరంగా మారింది.

కేవలం రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం ఆదాయానికి మించిన హామీలు ఇవ్వడం, అప్పులు తెచ్చి ఉచితాలు పంచడం చివరికి వ్యవస్థ కుప్పకూలడానికి దారితీస్తుందని హిమాచల్ ప్రదేశ్ అనుభవం చెబుతోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు ఇప్పుడైనా మేల్కొని, ఉత్పాదకత లేని ఖర్చులను తగ్గించుకోవాలి.

 చంద్రబాబు నాయుడు గారు తన అనుభవంతో అమరావతిని నిర్మించడం ద్వారా, పరిశ్రమలను ఆకర్షించడం ద్వారా సంపద సృష్టి (Wealth Creation) పై దృష్టి సారించాలి. సంక్షేమం అనేది పది కాలాల పాటు సాగాలంటే, దానికి పటిష్టమైన ఆర్థిక పునాది అవసరమని రాజకీయ పార్టీలు గుర్తించాలి. లేనిపక్షంలో, నేడు హిమాచల్ ప్రదేశ్ చూస్తున్న 'జీతాల కోత' మరియు 'ఆర్థిక అత్యవసర స్థితి' భవిష్యత్తులో ఇతర రాష్ట్రాలకు కూడా తప్పకపోవచ్చు.

మీరు ఏమిఅనుకుంటున్నారో ఫై ఆర్టికల్ ఫై కామెంట్ రూపంలో తెలియజేయండి.