Everything You Need to Know About India's First Digital Census

 

Image Caption: Digital Census 2026: మొబైల్ యాప్ద్వారా జనగణన డేటా సేకరణ.image cradit ai


భారతదేశ జనగణన (Census) ప్రారంభం: ఈసారి మార్పులేంటి? మనం ఏం తెలుసుకోవాలి?

భారతదేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయించే అతిపెద్ద ప్రక్రియ 'జనగణన' (Census) మళ్లీ మన ముందుకు వచ్చింది. సాధారణంగా ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి జరిగే ఈ ప్రక్రియ, కరోనా కారణంగా కొంత ఆలస్యమై ఎట్టకేలకు రేపటి నుంచి (ఏప్రిల్ 1) ప్రారంభం కాబోతోంది. ఇది కేవలం తలల లెక్క మాత్రమే కాదు, రాబోయే పదేళ్లలో ప్రభుత్వం చేపట్టబోయే సంక్షేమ పథకాలు, నిధుల కేటాయింపులు మరియు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు ఒక కీలకమైన పునాది.
ఈ బ్లాగ్‌లో జనగణన మొదటి దశలో అడిగే ఆ 33 ప్రశ్నలు ఏమిటి? ఈసారి వచ్చిన సాంకేతిక మార్పులేంటి? అన్న విషయాలను క్షుణ్ణంగా తెలుసుకుందాం.

1. మొదటి దశ: ఇళ్ల జాబితా (Houselisting & Housing Census)

జనగణన ప్రక్రియ రెండు దశల్లో జరుగుతుంది. రేపటి నుంచి ప్రారంభమయ్యేది మొదటి దశ. ఇందులో ప్రధానంగా ప్రతి ఇంటిని సందర్శించి, ఆ ఇంటి పరిస్థితిని మరియు అందులోని వసతులను రికార్డు చేస్తారు.
ఈ దశలో గణాంక అధికారులు సుమారు 33 ప్రశ్నలను అడుగుతారు. వాటిలో ముఖ్యమైనవి:
 * నిర్మాణ వివరాలు: మీ ఇల్లు పక్కా గృహమా? గోడలు, కప్పు దేనితో నిర్మించారు?
 * తాగునీరు & విద్యుత్: ఇంట్లో కుళాయి కనెక్షన్ ఉందా? విద్యుత్ సరఫరా ఎలా ఉంది?
 * వంట గ్యాస్: మీరు ఎల్‌పీజీ (LPG) లేదా పిఎన్‌జి (PNG) కనెక్షన్ వాడుతున్నారా?
 * ఆస్తులు: ఇంట్లో టీవీ, ఇంటర్నెట్, సైకిల్, స్కూటర్ లేదా కారు వంటి వాహనాలు ఉన్నాయా?
 * డిజిటల్ కనెక్టివిటీ: మొదటిసారిగా ఈసారి ఇంటర్నెట్ వినియోగం మరియు ల్యాప్‌టాప్/కంప్యూటర్ వివరాలను కూడా సేకరిస్తున్నారు.
 * ఆహారపు అలవాట్లు: కుటుంబం ప్రధానంగా తీసుకునే ఆహార ధాన్యాల (Cereals) వివరాలను కూడా నమోదు చేస్తారు.

2. డిజిటల్ విప్లవం: ఈసారి అంతా యాప్ ద్వారానే!

150 ఏళ్ల భారత జనగణన చరిత్రలో మొదటిసారిగా ఈసారి డిజిటల్ పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టారు. గతంలో లాగా పెద్ద పెద్ద కాగితాలు, ఫారాలు కాకుండా, గణన అధికారులు తమ మొబైల్ ఫోన్లలోని ప్రత్యేకమైన 'సెన్సస్ యాప్' ద్వారా సమాచారాన్ని నమోదు చేస్తారు.
దీనివల్ల ప్రధాన ప్రయోజనం ఏమిటంటే, సమాచారం నేరుగా సర్వర్‌లోకి చేరుతుంది. తద్వారా డేటా విశ్లేషణ వేగంగా జరిగి, తుది ఫలితాలు త్వరగా వెల్లడయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.

3. 'సెల్ఫ్ ఎన్యుమరేషన్' (Self-Enumeration) అంటే ఏమిటి?

ప్రభుత్వ అధికారులు మీ ఇంటికి రాకముందే, మీరు స్వయంగా మీ వివరాలను ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ ద్వారా నమోదు చేసుకునే వెసులుబాటును ఈసారి కల్పించారు.
 * మీరు ప్రభుత్వం కేటాయించిన వెబ్‌సైట్‌లోకి వెళ్లి మీ మొబైల్ నంబర్‌తో లాగిన్ అవ్వాలి.
 * అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు పూరించిన తర్వాత మీకు ఒక రిఫరెన్స్ నంబర్ వస్తుంది.
 * గణన అధికారి మీ ఇంటికి వచ్చినప్పుడు ఆ నంబర్ చూపిస్తే సరిపోతుంది, మళ్లీ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సిన పని ఉండదు. ఇది మీ సమయాన్ని ఆదా చేస్తుంది.

4. మారుతున్న సామాజిక కోణాలు

ఈసారి జనగణనలో కొన్ని కీలక సామాజిక మార్పులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటున్నారు:
 * లైవ్-ఇన్ రిలేషన్ షిప్: ఒక జంట వివాహం చేసుకోకపోయినా, తాము స్థిరమైన బంధంలో (Stable Union) ఉన్నామని చెబితే, వారిని 'వివాహితులు'గానే పరిగణించాలని అధికారులకు సూచించారు.
 * లింగ వివక్షత లేని గుర్తింపు: గతంలో కేవలం పురుషులు, స్త్రీలు అనే ఆప్షన్లు ఉండేవి. ఇప్పుడు థర్డ్ జెండర్ లేదా ఇతర విభాగాలకు కూడా స్పష్టమైన గుర్తింపునిస్తున్నారు.

5. మనం ఎందుకు సహకరించాలి?

చాలామందికి ఒక అనుమానం ఉంటుంది.. "మా వ్యక్తిగత వివరాలు ప్రభుత్వం ఎందుకు అడుగుతోంది?" అని. అయితే, జనగణన చట్టం 1948 ప్రకారం మీరు ఇచ్చే సమాచారం చాలా రహస్యంగా ఉంచబడుతుంది. ఈ డేటా ఆధారంగానే:
 * మీ ప్రాంతంలో కొత్తగా స్కూళ్లు, ఆస్పత్రులు ఎక్కడ అవసరమో నిర్ణయిస్తారు.
 * నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) జరుగుతుంది.
 * పేదరిక నిర్మూలన పథకాలు ఎవరికి చేరాలో స్పష్టత వస్తుంది.

ముగింపు

జనగణన అనేది కేవలం అంకెల సమాహారం కాదు, అది దేశాభివృద్ధికి దిక్సూచి. రేపటి నుంచి మీ ఇంటికి వచ్చే అధికారులకు సరైన సమాచారం అందించి సహకరించండి. మీరు ఒక బాధ్యతాయుతమైన పౌరుడిగా ఇచ్చే ప్రతి సమాచారం రేపటి మెరుగైన భారతదేశ నిర్మాణంలో భాగం అవుతుంది.
ఈ సమాచారాన్ని మీ స్నేహితులు మరియు కుటుంబ సభ్యులతో పంచుకోండి, అందరినీ చైతన్యపరచండి!
మరిన్ని అప్‌డేట్స్ కోసం మా బ్లాగ్‌ను ఫాలో అవ్వండి.