1990 ఇరాక్-కువైట్ యుద్ధం: గల్ఫ్ సంక్షోభం వెనుక ఉన్న అసలు కథ!

 

1990 యుద్ధ సమయంలో కాలిపోతున్న కువైట్ చమురు బావులు.photo ai

1990 ఇరాక్-కువైట్ యుద్ధం: ప్రపంచ చమురు రాజకీయాలను మార్చిన భయంకర సమరం

1990 ఆగస్టు 2వ తేదీ తెల్లవారుజామున ప్రపంచం ఒక దిగ్భ్రాంతికర వార్తతో నిద్రలేచింది. ఇరాక్ పాలకుడు Saddam Hussein (సద్దాం హుస్సేన్) తన శక్తివంతమైన సైన్యంతో పొరుగునే ఉన్న చిన్న దేశం కువైట్‌పై దాడి చేశాడు. ఈ ఘటన కేవలం రెండు దేశాల మధ్య భూభాగం కోసం జరిగిన పోరాటం మాత్రమే కాదు, ఇది ప్రపంచ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేసిన Persian Gulf War (గల్ఫ్ యుద్ధం) కు నాంది పలికింది.

యుద్ధానికి దారితీసిన నేపథ్యం (Background)

1980 నుండి 1988 వరకు ఇరాన్-ఇరాక్ మధ్య జరిగిన ఎనిమిదేళ్ల యుద్ధం వల్ల ఇరాక్ ఆర్థికంగా భారీగా నష్టపోయింది. యుద్ధం ముగిసేసరికి ఇరాక్ సుమారు 80 బిలియన్ డాలర్ల అప్పుల్లో కూరుకుపోయింది. ఇందులో ఎక్కువ భాగం కువైట్ మరియు సౌదీ అరేబియా నుండి తీసుకున్నవే.

Saddam Hussein (సద్దాం హుస్సేన్) ఆ అప్పులను రద్దు చేయాలని కువైట్‌ను డిమాండ్ చేశాడు. అంతేకాకుండా, కువైట్ తన సరిహద్దును దాటి ఇరాక్ భూభాగంలోని 'రుమైలా' చమురు క్షేత్రం నుండి చమురును దొంగిలిస్తోందని ఆరోపించాడు. కువైట్ వల్ల Oil Prices (చమురు ధరలు) తగ్గిపోతున్నాయని, దీనివల్ల ఇరాక్ ఆదాయం దెబ్బతింటోందని సద్దాం వాదించాడు. ఈ ఆర్థిక మరియు రాజకీయ కారణాలే Invasion of Kuwait (కువైట్ ఆక్రమణ) కు ప్రధాన పునాది వేశాయి.

కువైట్ ఆక్రమణ: మెరుపు దాడి

ఆగస్టు 2న సుమారు లక్ష మంది ఇరాకీ సైనికులు, వందలాది ట్యాంకులతో కువైట్ సరిహద్దు దాటి లోపలికి ప్రవేశించారు. కువైట్ సైన్యం సంఖ్యలో చిన్నది కావడంతో కేవలం రెండు రోజుల్లోనే ఇరాక్ ఆ దేశాన్ని పూర్తిగా తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుంది. కువైట్ అమీర్ మరియు ఇతర పాలకులు తప్పించుకుని సౌదీ అరేబియాకు పారిపోయారు. కువైట్‌ను తన దేశంలోని 19వ రాష్ట్రంగా సద్దాం ప్రకటించుకున్నాడు. ఈ చర్యతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు సరఫరాకు ముప్పు ఏర్పడింది, తద్వారా Middle East Crisis (మధ్య ప్రాచ్య సంక్షోభం) తీవ్రరూపం దాల్చింది.

అంతర్జాతీయ స్పందన మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి పాత్ర

ఇరాక్ చర్యను ప్రపంచ దేశాలు ముక్తకంఠంతో ఖండించాయి. UN Security Council (ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి) వెంటనే స్పందించి తీర్మానం 660ని ఆమోదించింది. ఇరాక్ తన సైన్యాన్ని వెంటనే ఉపసంహరించుకోవాలని ఆదేశించింది. ఇరాక్‌పై కఠినమైన ఆర్థిక మరియు వాణిజ్య ఆంక్షలు విధించారు. అమెరికా అధ్యక్షుడు జార్జ్ హెచ్.డబ్ల్యూ. బుష్ నేతృత్వంలో ఒక భారీ సైనిక కూటమి ఏర్పడింది. దీనిని Coalition Forces (కూటమి దళాలు) అని పిలుస్తారు. ఇందులో బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, సౌదీ అరేబియా, ఈజిప్ట్ వంటి 35 దేశాలు భాగస్వామ్యం వహించాయి.

ఆపరేషన్ డెసర్ట్ షీల్డ్ నుండి డెసర్ట్ స్టార్మ్ వరకు

మొదట, సౌదీ అరేబియాను ఇరాక్ దాడి నుండి రక్షించడానికి కూటమి దళాలు అక్కడ మోహరించాయి. దీనిని 'ఆపరేషన్ డెసర్ట్ షీల్డ్' అని పిలిచారు. 1991 జనవరి 15 నాటికి ఇరాక్ వెనక్కి తగ్గకపోతే సైనిక చర్య చేపడతామని ఐక్యరాజ్యసమితి అల్టిమేటం ఇచ్చింది. సద్దాం లొంగకపోవడంతో, జనవరి 17, 1991న ప్రపంచ యుద్ధ చరిత్రలోనే అత్యంత భారీ వైమానిక దాడి ప్రారంభమైంది. అదే Operation Desert Storm (ఆపరేషన్ డెసర్ట్ స్టార్మ్).

ఈ ఆపరేషన్‌లో భాగంగా కూటమి దళాలు 'స్టెల్త్ బాంబర్లు', 'క్రూయిజ్ మిసైళ్లు' మరియు అత్యాధునిక 'లేజర్ గైడెడ్' బాంబులను వాడారు. ఇరాక్ రాజధాని బాగ్దాద్‌పై నిరంతరంగా బాంబుల వర్షం కురిపించారు. ఇరాక్ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థను, విద్యుత్ కేంద్రాలను మరియు సైనిక స్థావరాలను పూర్తిగా ధ్వంసం చేశారు. దీనికి ప్రతిగా ఇరాక్ 'స్కుడ్ (Scud)' మిసైళ్లతో ఇజ్రాయెల్ మరియు సౌదీ అరేబియాపై దాడులు చేసింది.

భూతల యుద్ధం మరియు కువైట్ విముక్తి

సుమారు ఐదు వారాల వైమానిక దాడుల తర్వాత, ఫిబ్రవరి 24న భూతల యుద్ధం (Ground War) మొదలైంది. కూటమి దళాలు ఊహించిన దానికంటే వేగంగా ఇరాక్ సైన్యాన్ని మట్టికరిపించాయి. కేవలం 100 గంటల్లోనే ఇరాక్ సైన్యం తోకముడిచి కువైట్ నుండి పారిపోయింది. ఫిబ్రవరి 28, 1991న కాల్పుల విరమణ ప్రకటించడంతో యుద్ధం ముగిసింది. పారిపోయే క్రమంలో ఇరాక్ సైన్యం కువైట్‌లోని 600 పైగా చమురు బావులకు నిప్పు పెట్టింది, ఇది భారీ పర్యావరణ విపత్తుకు దారితీసింది.

యుద్ధం తర్వాత పరిణామాలు

ఈ యుద్ధం వల్ల ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయాల్లో భారీ మార్పులు వచ్చాయి. అమెరికా ప్రపంచంలోనే ఏకైక సూపర్ పవర్ (అగ్రరాజ్యం) గా అవతరించింది. ఇరాక్‌పై యుద్ధ నష్టపరిహారం కింద భారీ జరిమానాలు విధించారు. ఈ యుద్ధం వల్ల జరిగిన ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం అపారం. వేలాది మంది సైనికులు, సామాన్య ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ముఖ్యంగా గల్ఫ్ దేశాల్లో పని చేస్తున్న లక్షలాది మంది వలస కార్మికుల జీవితాలు అతలాకుతలమయ్యాయి.

ఒక వ్యక్తిగత జ్ఞాపకం: డ్రైవర్ సత్యనారాయణ గారి సాహసం

ఈ యుద్ధం జరిగిన సమయంలో కువైట్‌లో ఉన్న భారతీయుల పరిస్థితి చాలా దారుణంగా ఉండేది. సరిగ్గా అదే సమయంలో మా నాన్నగారి స్నేహితుడు సత్యనారాయణ గారు కువైట్‌లో డ్రైవర్‌గా పనిచేస్తూ అక్కడే ఉన్నారు. యుద్ధం మొదలైనప్పుడు ప్రాణాలను అరచేతిలో పెట్టుకుని, ఎటు వెళ్లాలో తెలియని స్థితిలో కూడా ఆయన ఎంతో ధైర్యం ప్రదర్శించారు.

ఆ యుద్ధ భూమిలో బాంబుల మోత మధ్య, ఆహారం మరియు నీరు దొరకని పరిస్థితుల్లో ఒక డ్రైవర్‌గా ఆయన పడిన కష్టాలు వర్ణనాతీతం. ఆనాడు భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన భారీ ఎయిర్‌లిఫ్ట్ (Air-lift) ద్వారా క్షేమంగా స్వదేశానికి చేరుకున్న వేల మందిలో ఆయన కూడా ఒకరు. నేటికీ గల్ఫ్ యుద్ధం గురించి మాట్లాడుకుంటే సత్యనారాయణ గారు చెప్పే ఆనాటి భయంకరమైన అనుభవాలు కళ్లముందు కదలాడుతుంటాయి.

ముగింపు:

1990 గల్ఫ్ యుద్ధం అనేది అధికారం, అహంకారం మరియు చమురు కోసం జరిగిన విధ్వంసం. ఇది మనకు నేర్పిన పాఠం ఏమిటంటే, యుద్ధం వల్ల ఎవరూ గెలవరు, కేవలం మానవత్వం మాత్రమే ఓడిపోతుంది. సత్యనారాయణ గారి వంటి సామాన్యుల ధైర్యసాహసాలు ఆ చీకటి రోజుల్లో వెలుగునిచ్చాయి.