70 ఏళ్ల పాతాళ భైరవి

 

సాహసం చేయరా డింభకా! 70 ఏళ్ల పాతాళ భైరవి అద్భుత ప్రయాణం మరియు మా నాన్నమ్మ అమ్మాయమ్మ గారి నాటి అనుభవాలు."image credit ai

తెలుగు సినిమా చరిత్రను "పాతాళ భైరవికి ముందు.. పాతాళ భైరవికి తర్వాత" అని విభజించవచ్చు అంటే అది అతిశయోక్తి కాదు. 1951 మార్చి 15న విడుదలైన ఈ చిత్రం, తెలుగు చలనచిత్ర రంగాన్ని ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లింది. కేవలం ఒక సినిమాగా మాత్రమే కాకుండా, ఒక సాంస్కృతిక విప్లవంగా, జానపద కళాఖండంగా నీరాజనాలు అందుకుంది. ఈ చిత్రం విడుదలై 70 ఏళ్లు దాటినా, నేటికీ ఆ మేజిక్ తగ్గకపోవడమే దీని గొప్పతనం.

కథా నేపథ్యం: సాహసమే ఊపిరిగా..

తోట రాముడు (ఎన్.టి. రామారావు) ఒక సామాన్య యువకుడు. ఉజ్జయిని రాజ్యపు రాజకుమారి ఇందుమతి (కె. మాలతి)ని ప్రేమిస్తాడు. అయితే, ఒక సామాన్యుడు రాజకుమారిని పెళ్లాడటం అసాధ్యమని తెలిసినా, తన సాహసంతో ఆమెను గెలవాలనుకుంటాడు. మరోవైపు, శక్తులను పొంది ప్రపంచాన్ని శాసించాలనుకునే ఒక క్రూర మంత్రగాడు (ఎస్.వి. రంగారావు). పాతాళ భైరవి దేవి అనుగ్రహం కోసం ఒక సాహసవంతుడైన యువకుడిని బలి ఇవ్వాలని మంత్రగాడు పన్నాగం పన్నుతాడు. ఆ యువకుడే తోట రాముడు. మంత్రగాడి కుతంత్రాలను రాముడు ఎలా ఎదురించాడు? పాతాళ భైరవి శక్తిని ఎలా పొందాడు? రాజకుమారిని ఎలా దక్కించుకున్నాడు? అన్నదే ఈ చిత్ర కథాంశం.

నటనా వైదుష్యం: ఎన్.టి.ఆర్ - ఎస్.వి.ఆర్ ల జుగల్బందీ

ఈ సినిమా విజయానికి ప్రధాన కారణం నటీనటుల ప్రతిభ.

 * నటరత్న ఎన్.టి. రామారావు: అప్పటికే కొన్ని సినిమాలు చేసినా, ఎన్.టి.ఆర్ కు స్టార్ ఇమేజ్ తెచ్చిపెట్టింది ఈ చిత్రమే. గంభీరమైన విగ్రహం, సాహసోపేతమైన నటనతో 'తోట రాముడు' పాత్రలో ఆయన జీవించారు.

 * ఎస్.వి. రంగారావు: తెలుగు తెరపై విలనీకి ఒక కొత్త నిర్వచనం ఇచ్చారు ఎస్.వి.ఆర్. "సాహసం చేయరా డింభకా!" అంటూ ఆయన పలికించిన డైలాగులు, ఆయన ఆహార్యం, మంత్రగాడి పాత్రలో ఆయన చూపిన గాంభీర్యం అజరామరం.

దర్శకత్వ ప్రతిభ: కె.వి. రెడ్డి మేధస్సు

దర్శకుడు కె.వి. రెడ్డి గారు ఒక విజనరీ. ఒక చిన్న అల్లావుద్దీన్ కథాంశాన్ని తీసుకుని, దానికి మన తెలుగు నేటివిటీని జోడించి మలచిన విధానం అద్భుతం. సినిమాలో ప్రతి ఫ్రేమ్ ఒక పెయింటింగ్‌లా ఉంటుంది. ఫాంటసీ సినిమాల్లో లాజిక్ కంటే మ్యాజిక్ ముఖ్యం అని ఆయన నిరూపించారు. అలాగే పింగళి నాగేంద్రరావు గారి సంభాషణలు సినిమాకు ప్రాణం పోశాయి. "డింభకా", "గిమ్మీ", "నరక లోకం" వంటి పదాలు సామాన్య ప్రజల నోళ్ళలో నానేలా చేశారు.

సంగీత ఝరి: ఘంటసాల స్వర మాధుర్యం

సంగీత దర్శకుడు ఘంటసాల గారు ఈ చిత్రానికి అందించిన సంగీతం అద్వితీయం.

 * లహరి లహరి లోన: వెన్నెల రాత్రిలో పడవ ప్రయాణం చేస్తూ సాగే ఈ పాట తెలుగులో అత్యుత్తమ ప్రణయ గీతాల్లో ఒకటి.

 * ఎంత ఘాటు ప్రేమయో: శృంగార రసాన్ని ఎంతో హుందాగా ఆవిష్కరించిన గీతం.

 * ప్రేమ కోసమై వలలో పడెనే: హాస్యానికి, వ్యంగ్యానికి అద్దం పట్టే పాట.

   పాటలే కాకుండా, నేపథ్య సంగీతం (BGM) కూడా సినిమాలోని ఉత్కంఠను పెంచడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.

సాంకేతిక అద్భుతం: విజయా ప్రొడక్షన్స్

అప్పట్లో గ్రాఫిక్స్ లేవు, అత్యాధునిక కెమెరాలు లేవు. కానీ, మార్కస్ బార్ట్లీ తన సినిమాటోగ్రఫీతో అద్భుతాలు చేశారు. పాతాళ భైరవి గుహ, మంత్రగాడి పూజలు, మాయా ద్వీపం వంటి దృశ్యాలను సెట్స్ ద్వారా సృష్టించిన విధానం ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. నిర్మాణ విలువల్లో రాజీ పడకుండా నాగిరెడ్డి-చక్రపాణి గారు ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించారు.

సామాజిక ప్రభావం మరియు రికార్డులు

 * 1951లో విడుదలైన ఈ సినిమా 10 కేంద్రాలలో 100 రోజులు ఆడింది. ఆ కాలంలో ఇది ఒక సంచలనం.

 * అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర వేడుకల్లో (IFFI - 1952) ప్రదర్శించబడిన తొలి దక్షిణ భారత చిత్రం ఇది.

 * ఈ సినిమా తెలుగు, తమిళం, హిందీ భాషల్లో విడుదలై అన్ని చోట్లా ఘనవిజయం సాధించింది.

 * చందమామ కథల మాదిరిగా ప్రతి చిన్నారిని, పెద్దవారిని ఈ సినిమా అలరించింది.

మా నాన్నమ్మ అమ్మాయమ్మ గారి అనుభవం:

"ఆ రోజుల్లో 'పాతాళ భైరవి' సినిమా విడుదలైనప్పుడు మా నాన్నమ్మ అమ్మాయమ్మ గారికి అది ఒక అద్భుతమైన పండుగ లాంటి అనుభూతి. ఊరంతా కలిసి ఎడ్ల బండ్లు కట్టుకుని, ఆరుబయట టాకీసులకు వెళ్లి ఆ సినిమా చూడటం ఆమె జీవితంలో ఒక మర్చిపోలేని తీపి గుర్తు. తెరపై తోట రాముడిగా ఎన్.టి.ఆర్ చేసే సాహసాలు చూసి మురిసిపోతూ, మంత్రగాడు ఎస్.వి.ఆర్ 'సాహసం చేయరా డింభకా' అని గర్జిస్తుంటే భయంతో కళ్లు మూసుకున్న ఆ క్షణాలు ఆమెకు ఇప్పటికీ కళ్లముందే కదలాడుతుంటాయి. 'లహరి లహరి లోన' పాట వింటున్నప్పుడు కలిగే ఆ ప్రశాంతత, ఆ మాయా లోకం నిజమేనేమో అనిపించే ఆ అమాయకపు ఆశ్చర్యం అమ్మాయమ్మ గారి జ్ఞాపకాల్లో ఒక మధురమైన భాగం. సినిమా చూసి ఇంటికొచ్చాక కూడా ఎన్నో రోజుల పాటు ఆ మాయా దీపం, ఆ మంత్రగాడి కథల గురించి ఆమె అందరికీ ఎంతో ఉత్సాహంగా చెప్పేవారట."

ముగింపు: తరాలు మారినా మారని క్రేజ్

'పాతాళ భైరవి' కేవలం ఒక సినిమా కాదు, అది ఒక అనుభూతి. "సాహసం చేయరా డింభకా.. రాజకుమారి లభిస్తుంది" అనే మాట కేవలం ఒక డైలాగ్ మాత్రమే కాదు, జీవితంలో ఏదైనా సాధించాలంటే ధైర్యం కావాలనే సందేశాన్ని కూడా ఇస్తుంది. బ్లాక్ అండ్ వైట్ కాలంలోనే ఇంతటి భారీ విజువల్ వండర్ ని సృష్టించడం మన తెలుగు వారి గర్వకారణం. నేటితరం దర్శకులకు, టెక్నీషియన్లకు ఈ సినిమా ఒక పాఠ్యపుస్తకం లాంటిది. ఎన్ని వందల ఏళ్లయినా తెలుగు సినిమా కీర్తి ప్రతిష్టలు చెప్పుకోవాల్సి వస్తే 'పాతాళ భైరవి' పేరు మొదటి వరుసలో ఉంటుంది.