భారత కోకిల సరోజినీ నాయుడు

 

భారత కోకిల సరోజినీ నాయుడు image cridit way2news

భారత కోకిల సరోజినీ నాయుడు వర్ధంతి: సాహిత్యం, పోరాటం మరియు మా తాతగారి జ్ఞాపకాలు

పరిచయం (Introduction)

భారతదేశ చరిత్ర పుటలను తిరగేస్తే ఎందరో వీరులు, విజ్ఞానులు కనిపిస్తారు. కానీ, ఒకే వ్యక్తిలో అద్భుతమైన కవిత్వం, పదునైన రాజకీయం, మృదువైన హాస్యం మరియు అచంచలమైన ధైర్యం కలగలిసి ఉండటం చాలా అరుదు. అటువంటి అరుదైన వ్యక్తిత్వమే సరోజినీ నాయుడు (Sarojini Naidu). నేడు మార్చి 2, సరోజినీ నాయుడు వర్ధంతి. ఈ సందర్భంగా ఆమె జీవిత ప్రయాణాన్ని స్మరించుకుంటూ, ఆమె పోరాట పటిమను మరియు మా తాతగారు వెంకటరమణ బోర గారు మాకు వివరించిన ఆమె అరుదైన జ్ఞాపకాలను ఈ వ్యాసం ద్వారా మీ ముందుకు తెస్తున్నాను.

బాల్యం: మేధస్సు వికసించిన వేళ

సరోజినీ నాయుడు 1879, ఫిబ్రవరి 13న హైదరాబాద్‌లోని ఒక విద్యావంతుల కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి డాక్టర్ అఘోరనాథ్ ఛటోపాధ్యాయ ఒక గొప్ప శాస్త్రవేత్త మరియు విద్యావేత్త. ఆమె తల్లి వరద సుందరీ దేవి బెంగాలీలో కవితలు రాసేవారు. ఇంటి వాతావరణమే ఆమెను గొప్ప విదుషీమణిగా తీర్చిదిద్దింది. కేవలం 12 ఏళ్ల వయసులోనే ఆమె మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేసి దేశం దృష్టిని ఆకర్షించారు. ఆమె ప్రతిభను చూసి ముగ్ధుడైన హైదరాబాద్ నిజాం, ఆమెను ఉన్నత చదువుల కోసం ఇంగ్లాండ్‌కు పంపారు. అక్కడ కింగ్స్ కాలేజ్ మరియు కేంబ్రిడ్జ్‌లోని గిర్టన్ కాలేజీలో ఆమె విద్యనభ్యసించారు.

సాహితీ ప్రస్థానం: 'నైటింగేల్ ఆఫ్ ఇండియా' బిరుదు సార్థకత

సరోజినీ నాయుడు గారి కవిత్వం భారతీయ ప్రకృతిని, పల్లెటూరి జీవన సౌందర్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆమె రాసిన "The Golden Threshold" (1905) కవితా సంపుటి ఆమెకు అంతర్జాతీయ కీర్తిని తెచ్చిపెట్టింది. ఆమె కవితలలోని ప్రాస, లయ ఎంత మధురంగా ఉండేవంటే, మహాత్మా గాంధీ స్వయంగా ఆమెను "భారత కోకిల" (The Nightingale of India) అని పిలిచారు. ఆమె రాసిన In the Bazaars of Hyderabad, The Bird of Time, మరియు The Broken Wing వంటి రచనలు నేటికీ ఆంగ్ల సాహిత్యంలో ఆణిముత్యాలుగా నిలిచిపోయాయి.

రాజకీయ ప్రవేశం మరియు గాంధీజీతో అనుబంధం

సరోజినీ నాయుడు జీవితం 1905 బెంగాల్ విభజనతో మలుపు తిరిగింది. గోపాలకృష్ణ గోఖలే స్ఫూర్తితో ఆమె స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. 1916లో అనిబిసెంట్‌తో కలిసి హోమ్ రూల్ ఉద్యమంలో పనిచేశారు. అయితే, మహాత్మా గాంధీతో ఆమెకు ఉన్న అనుబంధం చాలా ప్రత్యేకమైనది. గాంధీజీకి ఆమె ఒక నమ్మకమైన అనుచరురాలిగానే కాకుండా, ఆయనను "మిక్కీ మౌస్" అని ఆటపట్టించేంత చొరవ ఉన్న ఆత్మీయురాలిగా ఉండేవారు. ఉప్పు సత్యాగ్రహం (Dandi March) సమయంలో గాంధీజీ అరెస్ట్ అయినప్పుడు, ధరాసన వద్ద ఉద్యమాన్ని ముందుండి నడిపిన వీరనారి ఆమె.

మహిళా హక్కుల కోసం పోరాటం

సరోజినీ నాయుడు కేవలం దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసమే కాదు, భారతీయ మహిళల ఓటు హక్కు మరియు విద్య కోసం గొంతు విప్పారు. 1917లో 'ఉమెన్స్ ఇండియా అసోసియేషన్' (WIA) స్థాపనలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు. 1925లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (INC) కు అధ్యక్షత వహించిన తొలి భారతీయ మహిళగా ఆమె చరిత్ర సృష్టించారు. అప్పట్లో పురుషాధిక్యత ఎక్కువగా ఉన్న రాజకీయాల్లో ఆమె రాణించడం అందరికీ స్ఫూర్తిదాయకం.

మా తాతగారు వెంకటరమణ బోర గారి అనుభవాలు: ఒక ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం

ఈ వ్యాసంలో నేను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించాల్సిన విషయం మా తాతగారు వెంకటరమణ బోర (Venkataramana Bora) గారి జ్ఞాపకాలు. ఆయన తన యవ్వనంలో స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కాలంలోని ఉత్సాహాన్ని, అప్పటి నాయకుల గొప్పతనాన్ని మాకు తరచుగా చెబుతుండేవారు.

వెంకటరమణ బోర గారి జ్ఞాపకాల ప్రకారం.. సరోజినీ నాయుడు గారు ఒకసారి ఆంధ్రా ప్రాంత పర్యటనకు వచ్చినప్పుడు ఆమె ప్రసంగాన్ని వినే భాగ్యం ఆయనకు కలిగింది. ఆయన మాటల్లో చెప్పాలంటే:

 "సరోజినీ నాయుడు గారు వేదికపైకి వస్తే ఒక వెలుగు వచ్చినట్లు ఉండేది. ఆమె ఆంగ్లంలో మాట్లాడుతున్నా, ఆ గంభీరమైన స్వరం మరియు హావభావాలు చదువు రాని సామాన్యులకు కూడా అర్థమయ్యేవి. ఆమె ప్రసంగం విన్న తర్వాత యువతలో దేశభక్తి ఉప్పొంగేది. ఆమె కేవలం నాయకురాలు మాత్రమే కాదు, ఒక తల్లిలా ప్రజల కష్టాలను అడిగి తెలుసుకునేవారు."

మా తాతగారు వెంకటరమణ బోర గారు ఆమె రాసిన కవితల గురించి కూడా చెబుతూ, ఆమె కవిత్వంలో భారతీయత మెండుగా ఉండేదని, ముఖ్యంగా గాజులమ్మేవారి గురించి ఆమె రాసిన కవిత అప్పట్లో ప్రతి ఇంట్లో వినిపించేదని గుర్తు చేసుకునేవారు. ఒక సామాన్య భారతీయుడి కంటితో సరోజినీ నాయుడు గారిని చూడటం అంటే, దేశాభిమానాన్ని ప్రత్యక్షంగా దర్శించడమే అని ఆయన అనేవారు.

గవర్నర్‌గా సేవలు మరియు చివరి రోజులు

1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్య వచ్చిన తర్వాత, సరోజినీ నాయుడు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి తొలి మహిళా గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. ఆ పదవిలో ఉంటూనే ఆమె 1949 మార్చి 2న లక్నోలో కన్నుమూశారు. ఆమె మరణం దేశానికి తీరని లోటు. ఆమె మరణించినా, ఆమె వదిలివెళ్లిన సాహిత్యం మరియు స్వేచ్ఛా స్ఫూర్తి ఎప్పటికీ సజీవంగా ఉంటాయి.

నేటి సమాజానికి సరోజినీ నాయుడు గారి సందేశం

ప్రస్తుత కాలంలో మహిళలు అన్ని రంగాల్లో దూసుకుపోతున్నారు. కానీ వంద ఏళ్ల క్రితమే సరోజినీ నాయుడు గారు మహిళా సాధికారతకు బాటలు వేశారు. భయపడకుండా మాట్లాడటం, కష్టాల్లో కూడా హాస్యాన్ని మర్చిపోకపోవడం, దేశం పట్ల బాధ్యతగా ఉండటం ఆమె నుండి మనం నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు.

ముగింపు:

భారత కోకిల సరోజినీ నాయుడు గారి వర్ధంతి సందర్భంగా ఆమెకు నివాళులు అర్పించడం మన కనీస ధర్మం. మా తాతగారు వెంకటరమణ బోర గారి వంటి వారు అందించిన ఇటువంటి నిజ జీవిత గాథలు మన చరిత్రను మరింత సుసంపన్నం చేస్తాయి. ఈ మార్చి 2న మనం ఆమెను స్మరించుకుంటూ, ఆమె ఆశయాలను గౌరవిద్దాం.