అమెరికా vs ఇరాన్: అగ్రరాజ్యాన్ని ఎదురిస్తున్న ఇరాన్ 'మొండి ధైర్యం' వెనుక రహస్యాలేమిటి
 |
| Iran’s strategic control over the Strait of Hormuz, a critical gateway for global oil supply, |
అమెరికా vs ఇరాన్: అగ్రరాజ్యాన్ని ఎదురిస్తున్న ఇరాన్ 'మొండి ధైర్యం' వెనుక రహస్యాలేమిటి
ప్రపంచ రాజకీయాల్లో అమెరికా (USA) ఒక తిరుగులేని శక్తి. సైనిక బలం, అత్యాధునిక సాంకేతికత, మరియు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసించే డాలర్ పవర్ అమెరికా సొంతం. మరోవైపు, దశాబ్దాలుగా ఆర్థిక ఆంక్షలతో సతమతమవుతున్న దేశం ఇరాన్. ఈ రెండు దేశాల మధ్య పోలిక పెడితే, ఏ రకంగా చూసినా అమెరికా దే పైచేయి. కానీ, గత నాలుగు దశాబ్దాలుగా ఇరాన్ అమెరికాకు సవాలు విసురుతూనే ఉంది. అసలు ఇరాన్ కు ఆ ధైర్యం ఎక్కడిది? అంతపెద్ద శక్తిని ఎదుర్కోవడానికి వారు వాడుతున్న అస్త్రాలేమిటి?
1. గణాంకాల పరంగా భారీ వ్యత్యాసం
మొదటగా మనం ఈ రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని గమనించాలి. అమెరికా రక్షణ బడ్జెట్ ఏడాదికి సుమారు 800 బిలియన్ డాలర్ల పైమాటే. కానీ ఇరాన్ బడ్జెట్ అందులో చాలా తక్కువ (సుమారు 15-20 బిలియన్ డాలర్లు). అమెరికా దగ్గర ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ యుద్ధ విమానాలు (F-35, F-22), భారీ విమాన వాహక నౌకలు (Aircraft Carriers) ఉన్నాయి. ఇరాన్ దగ్గర ఉన్నవి చాలా వరకు పాత తరం విమానాలే. అయినప్పటికీ ఇరాన్ భయపడకపోవడానికి ప్రధాన కారణం వారి "అసమాన యుద్ధతంత్రం" (Asymmetric Warfare).
2. హోర్ముజ్ జలసంధి
ఇరాన్ చేతిలో ఉన్న ప్రపంచ గొంతుక
ఇరాన్ కు ఉన్న అతిపెద్ద భౌగోళిక బలం హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz). ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర మార్గం ద్వారా ఎగుమతి అయ్యే చమురులో దాదాపు 20 నుండి 25 శాతం ఈ చిన్న మార్గం గుండానే వెళ్లాలి.
* వ్యూహం: ఒకవేళ అమెరికా ఇరాన్ పై పూర్తిస్థాయి దాడికి దిగితే, ఇరాన్ ఈ జలసంధిని మూసివేస్తామని హెచ్చరిస్తుంది.
* ప్రభావం: ఈ మార్గం మూసుకుపోతే ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ఇది అమెరికా మాత్రమే కాదు, మొత్తం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుప్పకూల్చగలదు. ఈ భయమే అమెరికాను ఇరాన్ పై నేరుగా దాడి చేయకుండా ఆపుతోంది.
3. క్షిపణి వ్యవస్థ మరియు డ్రోన్ల శక్తి
పెద్ద పెద్ద యుద్ధ విమానాలు కొనడం ఇరాన్ కు సాధ్యం కాదు, అందుకే వారు క్షిపణులు (Missiles) మరియు డ్రోన్ల (Drones) పై దృష్టి పెట్టారు.
* మధ్యప్రాచ్యంలోనే అత్యంత భారీ క్షిపణి నిల్వలు ఇరాన్ దగ్గర ఉన్నాయి. ఇవి ఇజ్రాయెల్ మరియు సౌదీ అరేబియాలోని అమెరికా స్థావరాలను సులభంగా చేరుకోగలవు.
* ఇటీవల రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలో కూడా ఇరాన్ డ్రోన్ల సమర్థత ప్రపంచానికి తెలిసింది. తక్కువ ఖర్చుతో తయారయ్యే ఈ డ్రోన్లు, కోట్ల విలువైన అమెరికా రక్షణ వ్యవస్థలను ముప్పులోకి నెట్టగలవు.
4. 'ప్రాక్సీ' నెట్వర్క్ (Proxy Warfare)
ఇరాన్ తన సరిహద్దుల వెలుపల ఒక పెద్ద సైన్యాన్ని నిర్మించుకుంది. దీన్ని "యాక్సిస్ ఆఫ్ రెసిస్టెన్స్" (Axis of Resistance) అని పిలుస్తారు.
* లెబనాన్లోని హెజ్బుల్లా, యెమెన్లోని హౌతీలు, ఇరాక్ మరియు సిరియాలోని వివిధ మిలీషియా గ్రూపులు ఇరాన్ మద్దతుతో పనిచేస్తాయి.
* ఒకవేళ ఇరాన్ పై దాడి జరిగితే, ఈ గ్రూపులన్నీ ఒకేసారి అమెరికా మిత్రదేశాలపై దాడులు ప్రారంభిస్తాయి. దీనివల్ల అమెరికా ఒకే చోట కాకుండా పది చోట్ల యుద్ధం చేయాల్సి వస్తుంది. ఇది ఏ దేశానికైనా అసాధ్యమైన పని.
5. ఆర్థిక ఆంక్షలను ఎదుర్కోవడంలో అనుభవం
1979 ఇస్లామిక్ విప్లవం తర్వాత ఇరాన్ పై అమెరికా నిరంతరం ఆంక్షలు విధిస్తూనే ఉంది. ఇతర దేశాలైతే ఈపాటికి ఆర్థికంగా కుప్పకూలిపోయేవి. కానీ ఇరాన్ "రెసిస్టెన్స్ ఎకానమీ" (Resistance Economy) అనే విధానాన్ని అలవాటు చేసుకుంది.
* వారు తమ సొంత వనరులపై ఆధారపడటం నేర్చుకున్నారు.
* చైనా మరియు రష్యాలతో బలమైన సంబంధాలను ఏర్పరుచుకోవడం ద్వారా అమెరికా డాలర్ వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయాలను వెతుక్కున్నారు.
* కష్టకాలంలో ఎలా బతకాలో ఆ దేశానికి బాగా తెలుసు, అందుకే అమెరికా ఇచ్చే ఆర్థిక హెచ్చరికలకు వారు లొంగడం లేదు.
6. జాతీయవాదం మరియు మతపరమైన పట్టుదల
ఇరాన్ ఒక పురాతన పర్షియన్ నాగరికత కలిగిన దేశం. వారిలో తీవ్రమైన దేశభక్తి ఉంటుంది. అలాగే, అక్కడి నాయకత్వం అమెరికాను "గ్రేట్ సాటన్" (గొప్ప సైతాన్) గా అభివర్ణిస్తూ ప్రజలను ఒకే తాటిపైకి తెస్తుంది.
తమ దేశ సార్వభౌమాధికారం కోసం ప్రాణాలైనా ఇస్తామనే సైనికులు (ముఖ్యంగా రెవల్యూషనరీ గార్డ్స్ - IRGC) ఉండటం ఇరాన్ కు ఉన్న మానవ వనరుల బలం.
7. అమెరికా వైఫల్యాలు - ఇరాన్ కు పాఠాలు
గత రెండు దశాబ్దాల్లో అఫ్గానిస్తాన్ మరియు ఇరాక్ లో అమెరికా చేసిన యుద్ధాలు ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేదు. వేల కోట్ల డాలర్లు ఖర్చు చేసినా, చివరికి అఫ్గానిస్తాన్ నుండి అమెరికా వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చింది. ఈ పరిణామాలను ఇరాన్ క్షుణ్ణంగా గమనించింది. అమెరికాను ఓడించాల్సిన అవసరం లేదని, వారు విసిగిపోయేలా చేస్తే చాలని ఇరాన్ వ్యూహకర్తలకు తెలుసు.
ముగింపు:
ఇరాన్ ధైర్యం వెనుక గుడ్డి నమ్మకం లేదు, పక్కాగా లెక్కవేసిన వ్యూహం ఉంది. అమెరికా తన ఆర్థిక, సైనిక శక్తిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రదర్శిస్తుంటే, ఇరాన్ మాత్రం ఆ శక్తిని ఎలా దెబ్బతీయాలి అనే "అసమాన యుద్ధ నీతి"ని వాడుతోంది.
చివరిగా వెంకటరమణ బోర అనే నేను చెప్పేది ఏమిటీ అంటే ఇరాన్ కు అమెరికాను గెలవలేమని తెలుసు, కానీ అమెరికా తనను గెలవాలంటే చెల్లించాల్సిన ధర చాలా ఎక్కువగా ఉండేలా ఇరాన్ జాగ్రత్త పడుతోంది. ఈ "ఖరీదైన యుద్ధం" అనే భయమే ఇరాన్ యొక్క అసలైన కవచం.
గమనిక: ఇది ఒక విశ్లేషణాత్మక ఆర్టికల్. దీనిలోని అంశాలు భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
ఈ ఆర్టికల్ మీద మీ అభిప్రాయం ను కామెంట్ రూపంలో తెలియజెయగలరు.
Comments
Post a Comment